Spanje erkent trusts niet als juridische entiteit en belast de begunstigden direct. Een complete analyse van de Spaanse fiscale behandeling van trusts, de Modelo 720-verplichting en de planning die vereist is vóór emigratie naar Spanje.
Een trust is een rechtsfiguur uit het Angelsaksische recht waarbij een insteller (settlor) vermogen overdraagt aan een beheerder (trustee) ten behoeve van begunstigden (beneficiaries). Het bijzondere van een trust is dat het vermogen juridisch eigendom is van de trustee, maar economisch bestemd is voor de begunstigden — en dus in een soort juridisch niemandsland hangt vanuit continentaal Europees perspectief.
Spanje heeft het Haagse Verdrag inzake het recht dat toepasselijk is op trusts en inzake de erkenning van trusts (1985) niet geratificeerd. Spanje kent ook geen eigen trustwetgeving. Dit betekent dat de Spaanse fiscale autoriteiten (AEAT) een trust in beginsel niet erkennen als juridische entiteit die belastingplichtig is.
In plaats daarvan hanteert de AEAT een look-through benadering: zij negeert de juridische schil van de trust en belast de onderliggende activa en inkomsten bij degene die er economisch recht op heeft — doorgaans de insteller of de begunstigden. Dit heeft verstrekkende gevolgen voor Nederlanders die als begunstigde van een buitenlandse trust naar Spanje emigreren.
Bij een discretionaire trust heeft de trustee de bevoegdheid om naar eigen inzicht te bepalen of, wanneer en aan wie uitkeringen worden gedaan. De begunstigden hebben geen afdwingbaar recht op uitkeringen. Dit maakt de positie van de begunstigde voor Spaanse belastingdoeleinden ingewikkeld.
De AEAT volgt in haar gepubliceerde standpunten (met name DGT-consultas) doorgaans de volgende lijn voor discretionaire trusts:
Zelfs als de trust geen uitkering doet, kan de AEAT stellen dat de trust-inkomsten aan de Spaanse begunstigde moeten worden toegerekend op basis van art. 11 LIRPF. Dit geldt met name als de begunstigde een controlerende positie heeft of als de trust is opgericht door een gelieerde partij. In de praktijk is dit een van de meest omstreden aspecten van de Spaanse trust-behandeling, en de jurisprudentie is beperkt.
Bij een vaste-rente-trust heeft de begunstigde een duidelijk afdwingbaar recht op bepaalde inkomsten of op het kapitaal van de trust bij beëindiging. De behandeling door de AEAT is hier transparanter: de begunstigde wordt behandeld alsof hij de onderliggende activa rechtstreeks bezit.
Spaanse residenten zijn verplicht om hun buitenlandse activa boven €50.000 per categorie aan te geven via Modelo 720. Voor trust-begunstigden is dit een complex vraagstuk.
Als een trust buitenlandse bankrekeningen aanhoudt en de AEAT deze aan u toerekent als de economisch gerechtigde, moet u de bankrekeningen melden in Modelo 720. De drempel is €50.000 per categorie (totaalsaldo).
Effecten, aandelen, obligaties en andere waardepapieren die via de trust worden aangehouden en aan u worden toegerekend, moeten worden vermeld. Dit omvat ook deelnemingen in buitenlandse fondsen (zoals UK unit trusts of Jersey funds).
Buitenlands onroerend goed dat via de trust wordt aangehouden en aan u wordt toegerekend, valt ook onder de meldingsplicht. De waarde is de aankoopprijs of WOZ-waarde (kadastrale waarde), niet de marktwaarde.
Vóór de Antifraude Wet 2021 kenden de boetes voor niet-aangifte via Modelo 720 draconische bedragen (€5.000 per ontbrekend gegeven, minimaal €10.000). Het Europese Hof van Justitie oordeelde in 2022 dat de oorspronkelijke sancties onevenredig waren. De huidige boetes zijn teruggebracht tot meer proportionele bedragen, maar de meldingsplicht zelf blijft volledig intact.
Spanje heft een jaarlijkse vermogensbelasting (Impuesto sobre el Patrimonio) op het nettovermogen van Spaanse residenten boven de vrijstellingsdrempel (€700.000 nationaal, met regionale variaties). Voor inwoners van Málaga en Andalucía geldt een belastingvermindering van 100% — in de praktijk is de Spaanse vermogensbelasting in deze regio effectief nul voor de meeste belastingplichtigen. Maar dit kan regionale wetgeving wijzigen; in Madrid en Valencia gelden andere regels.
Als de AEAT de trust-activa aan de Spaanse begunstigde toerekent, worden die activa ook meegenomen in de grondslag voor de vermogensbelasting. De waarde van de trust-belangen wordt vastgesteld op de marktwaarde per 31 december van het belastingjaar. Voor discretionaire trusts waarbij het aandeel van de begunstigde niet vast staat, hanteert de AEAT een pro-rata-benadering op basis van historische uitkeringen of het verwachte aandeel bij liquidatie.
| Vermogensklasse (boven vrijstelling) | Nationaal tarief | Effectief Andalucía 2026 |
|---|---|---|
| €0 – €167.129 | 0,2% | 0% (100% vermindering) |
| €167.130 – €334.252 | 0,3% | 0% (100% vermindering) |
| €334.253 – €668.499 | 0,5% | 0% (100% vermindering) |
| €668.500 – €1.336.999 | 0,9% | 0% (100% vermindering) |
| >€10.695.996 | 3,5% | 0% (100% vermindering) |
Noot: de Andalucía 100%-vermindering is van toepassing op belastingplichtigen die in deze regio wonen. Raadpleeg uw adviseur voor de actuele stand van zaken, want de regionale wetgeving kan wijzigen.
De kwalificatie van een uitkering door een trust aan een Spaans-resident begunstigde hangt af van de aard van de uitkering en de structuur van de trust. De AEAT hanteert de volgende hoofdlijnen:
Periodieke uitkeringen uit de trust die worden gerelateerd aan inkomsten (rente, dividenden, huur) die de trustee heeft ontvangen, kwalificeren als inkomen uit vermogen. Tarief: 19% tot €6.000, 21% tot €50.000, 23% tot €200.000, 27% tot €300.000, 28% daarboven.
Art. 25 LIRPFUitkeringen die verband houden met de vervreemding van trust-activa (verkoop van beleggingen, onroerend goed) worden behandeld als vermogenswinst. Het verschil tussen de waarde bij ontvangst en de historische kostprijs is belastbaar. Dezelfde tarieven als hierboven (renta del ahorro).
Art. 33–37 LIRPFAls de uitkering geen correlatie heeft met behaalde rendementen maar een onverplichte toekenning is door de trustee — met name bij discretionaire trusts — kan de AEAT de uitkering kwalificeren als een schenking onderworpen aan de Spaanse Schenkbelasting (Impuesto sobre Sucesiones y Donaciones). Tarieven variëren sterk per autonome gemeenschap.
Ley 29/1987 ISDAls de insteller overlijdt en de trust-activa overgaan naar de begunstigden, behandelt de AEAT dit doorgaans als een nalatenschap onderworpen aan de Spaanse Erfbelasting (ISD). De tarieven en vrijstellingen variëren per regio — Andalucía heeft de vrijstelling voor erfenissen binnen de eerste lijn (kinderen, echtgenoten) aanzienlijk verhoogd.
Ley 29/1987 ISD · DL 1/2018 AndalucíaNederlandse vermogende particulieren maken gebruik van diverse internationale trust-structuren. Hieronder volgt een overzicht van de meest voorkomende structuren en hun Spaanse fiscale behandeling.
De meest gebruikelijke structuur voor Nederlandse vermogende families met Angelsaksische connecties. Doorgaans opgericht naar Engels recht, trustee in de UK. Na Brexit is de fiscale behandeling in Spanje niet fundamenteel gewijzigd — de AEAT blijft de look-through benadering toepassen ongeacht of de trust uit een EU/EER-land of een derde land afkomstig is.
Jersey is een populaire jurisdictie voor vermogensbescherming en successieplanning voor Nederlandse families. Jersey-trusts worden opgericht naar Jersey-recht (Trusts (Jersey) Law 1984). Spanje behandelt Jersey-trusts identiek aan andere buitenlandse trusts: geen erkenning, look-through benadering. Het feit dat Jersey een crown dependency is (en dus geen EU-lid) maakt geen verschil voor de Spaanse AEAT.
Een STAK is strikt genomen geen trust maar een Nederlandse stichting die certificaten uitgeeft aan houders terwijl de aandelen worden beheerd door de stichting. De Spaanse AEAT kwalificeert certificaten in een STAK doorgaans als directe economische participatie in de onderliggende vennootschap. De certificaten worden meegenomen in de grondslag voor de vermogensbelasting en mogelijk voor Modelo 720 (categorie waardepapieren).
Historisch gebruikten Nederlandse families trusts die waren opgericht naar het recht van de Nederlandse Antillen (thans Curaçao, Sint Maarten etc.). Deze structuren zijn nu onderworpen aan intensivere Spaanse controle vanwege de CRS-informatie-uitwisseling die ook van toepassing is op Caribische overzese landen. De look-through benadering van de AEAT is onverkort van toepassing.
Voor Nederlanders met een buitenlandse trust die overwegen naar Spanje te emigreren, is het essentieel om de trust-structuur te evalueren en te optimaliseren vóór het moment van Spaans resident worden. Zodra u Spaans resident bent, zijn alle bewegingen in de trust potentieel belastbaar.
De planning van trust-structuren in relatie tot Spaans resident worden vereist minstens 12 maanden voorbereidingstijd. Sommige maatregelen — zoals het doen van uitkeringen, het herstructureren van de trust, of het omzetten naar een andere vermogensvehicle — zijn pas effectief als zij zijn afgerond vóórdat u Spaans resident wordt. Eenmaal Spaans resident is iedere uitkering potentieel belastbaar in Spanje.
Als u als begunstigde van een discretionaire trust weet dat u naar Spanje gaat emigreren, kunt u de trustee verzoeken uitkeringen te doen vóór de datum van emigratie. De uitkering is dan nog belastbaar in Nederland (of in het land van de trust), niet in Spanje. Dit vereist nauwe afstemming met de trustee en tijdige planningsruimte.
Overweeg de trust te herstructureren naar een Spaans-vriendelijkere vermogensvorm: een Spaanse of Nederlandse holdingvennootschap, een beleggingsfonds of directe belegging. De ontbinding van de trust vóór emigratie en de overdracht van de activa aan u of aan een structuur die in Spanje beter te beheren is, kan aanzienlijke latere belastingproblemen voorkomen.
Situatie: Margriet (58) is begunstigde van een discretionaire trust die in 2008 door haar vader naar Engels recht is opgezet. De trust heeft activa ter waarde van €2,3 miljoen (Britse aandelen, UK beleggingsfonds en een Londense flat). Margriet gaat in januari 2027 naar Málaga verhuizen.
Probleem zonder planning: Zodra Margriet Spaans resident is, rekent de AEAT de trust-activa aan haar toe. Haar jaarlijkse aangifte voor de vermogensbelasting omvat €2,3 miljoen aan buitenlands trust-vermogen (hoewel in Andalucía de 100%-vermindering momenteel de effectieve last nul maakt). Alle uitkeringen worden behandeld als inkomen of schenking en zijn Spaans belastbaar. Bovendien geldt de Modelo 720-meldingsplicht voor alle drie categorieën.
Planning-stappen:
Resultaat: Substantiële vereenvoudiging van de Spaanse belastingpositie en voorkoming van belasting over reeds behaalde winsten.
Nee. Spanje heeft het Haagse Trustverdrag niet geratificeerd en kent geen binnenlandse trust-wetgeving. De AEAT hanteert een look-through benadering: zij negeert de trust als juridische entiteit en belast de onderliggende activa direct bij de insteller of de begunstigden, afhankelijk van de aard van de trust en de mate van zeggenschap. Dit maakt trusts in de context van Spaans residency fiscaal lastig te hanteren.
Als de activa die in de trust zijn ondergebracht naar de AEAT-kwalificatie aan u worden toegerekend als de economisch gerechtigde, moet u die aangeven in Modelo 720 als buitenlands vermogen. Dit geldt voor bankrekeningen, waardepapieren en onroerend goed die via de trust worden aangehouden en waarvan de waarde per categorie meer dan €50.000 bedraagt. Bij een discretionaire trust waarbij u géén afdwingbaar recht heeft, kan er meer discussie zijn, maar de prudente aanpak is om te melden en bij de AEAT om een ruling te vragen.
De AEAT kwalificeert uitkeringen van een discretionaire trust doorgaans als inkomen in de inkomstensfeer (rendimiento del capital mobiliario) als zij verband houden met behaalde rendementen in de trust (rente, dividenden). Als de uitkering van zuiver discretionaire aard is — zonder directe relatie met behaalde inkomsten — kan de AEAT de uitkering kwalificeren als schenking, onderworpen aan de Spaanse Schenkbelasting (ISD). In beide gevallen is Spaanse belasting verschuldigd als de begunstigde Spaans fiscaal resident is op het moment van ontvangst.
Pre-emigratie planning is essentieel en dient minstens 12 maanden voor de emigratie te beginnen. De te overwegen maatregelen zijn: (1) uitkeringen doen vóór emigratie, zodat deze nog in Nederland belastbaar zijn; (2) de trust herstructureren naar een Spaans-vriendelijkere structuur (bijv. een houdstermaatschappij); (3) de trust geheel ontbinden en de activa direct toewijzen; (4) de Londense of buitenlandse onroerende zaken verkopen vóór emigratie. Eenmaal Spaans resident zijn alle uitkeringen en toegerekende inkomsten potentieel Spaans belastbaar.
Een STAK (Stichting Administratiekantoor) valt niet strikt onder de trust-categorie, maar Spanje kan de certificaten van aandelen die via een STAK worden aangehouden, kwalificeren als directe deelneming in de onderliggende vennootschap voor vermogensbelasting- en Modelo 720-doeleinden. Dividenden ontvangen via de STAK zijn belastbaar als dividendinkomen. Als u meer dan 25% van de certificaten houdt, moet u dit ook als substantiële deelneming overwegen voor vermogensbelastingdoeleinden.
Een vaste rentestructuur (fixed-interest trust) waarbij de begunstigde een duidelijk en afdwingbaar recht heeft op inkomsten en/of kapitaal, is transparanter en voorspelbaarder dan een discretionaire trust. De AEAT behandelt de vaste begunstigde alsof hij de onderliggende activa rechtstreeks bezit. Dit is fiscaal niet per se voordelig, maar het is voorspelbaar en vermindert het risico op agressieve AEAT-herclassificaties en boetes wegens onjuiste kwalificatie.
Onder de Beckham Wet is uitsluitend Spaans vermogen onderworpen aan de vermogensbelasting. Buitenlandse trust-activa die aan u worden toegerekend, vallen in beginsel buiten de vermogensbelasting gedurende de Beckham Wet-periode. Dit is een van de grote voordelen van het regime. De Modelo 720-meldingsplicht is echter meer debatable: de heersende opvatting is dat ook Beckham Wet-houders de aangifte moeten indienen voor buitenlandse activa die hen worden toegerekend, maar er is nog geen definitieve jurisprudentie op dit punt. Laat uw positie jaarlijks beoordelen.
Het NL-Spanje belastingverdrag (1971) bevat geen specifieke bepalingen over trusts, omdat trusts naar Nederlands recht niet bestaan als juridische entiteit. Het verdrag regelt de heffingsbevoegdheid over inkomstenstromen (dividenden, rente, vermogenswinsten), maar de kwalificatie van de trust-structuur is een zaak van intern Spaans recht. In de praktijk biedt het verdrag beperkte bescherming tegen de look-through benadering van de AEAT. Jurisdicties waar trusts wettelijk zijn erkend (UK, Jersey) hebben evenmin een specifiek verdragsmechanisme met Spanje om de trust als zodanig te beschermen.
Trust-planning in relatie tot Spaans resident worden is complex en vereist specialistische kennis van zowel het land van de trust als van het Spaanse belastingrecht. Neem contact op voor een uitgebreide analyse.
De inhoud van deze pagina dient uitsluitend ter algemene informatie en vormt geen juridisch of fiscaal advies. Belastingwetgeving wijzigt regelmatig en de toepassing ervan hangt af van individuele omstandigheden. Jacob Salama — SALAMA LEGAL SLP — is ingeschreven Spaans advocaat (Colegiado nº 11.294, ICAMálaga) en is niet bevoegd tot het geven van Nederlands of Belgisch juridisch advies.
